สารบัญ
การคัดเกรดปลากัดสวยงามไม่ควรดูเพียง “สีสวย” หรือ “หางใหญ่” แต่ควรพิจารณาหลายองค์ประกอบร่วมกัน ได้แก่สุขภาพ ลำตัว ฟอร์มครีบ ความสมมาตร รูปทรงหาง สี ลวดลาย และสภาพโดยรวม
แข็งแรง ครีบสมบูรณ์
สมส่วนและไม่ผิดรูป
ตรงตามฟอร์มสาย
ชัดและสม่ำเสมอ
1. สุขภาพต้องมาก่อนฟอร์ม
ปลาที่มีฟอร์มสวยแต่ป่วย ครีบแหว่ง มีแผล หรือมีความผิดปกติรุนแรง ไม่ควรถูกจัดเป็นปลาคุณภาพสูง การคัดเกรดควรเริ่มจากสภาพร่างกายก่อนเสมอ
🟢 สภาพดี
- ว่ายน้ำปกติ
- ตอบสนองดี
- กินอาหาร
- ครีบสมบูรณ์
- ไม่มีแผลหรือโรคชัดเจน
🔴 ควรตัดคะแนน
- ครีบหุบหรือเปื่อย
- แผล/เกล็ดเสียหาย
- ว่ายน้ำผิดปกติ
- ลำตัวผอมผิดปกติ
- มีอาการป่วย
2. โครงสร้างลำตัว
ลำตัวควรสมส่วน แข็งแรง และไม่มีลักษณะผิดรูปชัดเจน การมองปลาจากด้านข้างช่วยประเมินเส้นหลัง ท้อง และตำแหน่งครีบได้ดี
- หลังไม่คดหรือแอ่นผิดปกติ
- ลำตัวไม่ผอมจนเกินไป
- ไม่มีท้องบวมหรือยุบผิดปกติ
- ศีรษะและลำตัวสัมพันธ์กัน
- ครีบติดกับลำตัวอย่างสมดุล
3. มาตรฐาน Halfmoon
Halfmoon หรือ HM เป็นปลากัดครีบยาวที่มีจุดเด่นคือรูปทรงหางเป็นพัดกว้าง มาตรฐาน IBC ให้ความสำคัญกับcaudal spread ประมาณ 180° รวมถึงความสมดุลของ dorsal, anal และ caudal fin
จุดเด่นของ Halfmoon คุณภาพสูง
- หางกางได้ใกล้เคียง 180°
- ก้านหางและขอบหางมีความสม่ำเสมอ
- หางไม่เบี้ยวหรือเอียง
- Dorsal และ anal มีขนาดสัมพันธ์กับ caudal
- ภาพรวมเมื่อกางครีบมีความสมมาตร
- ครีบไม่ยับหรือพับผิดรูป
ข้อบกพร่องที่พบบ่อยใน Halfmoon
| ลักษณะ | ผลต่อการคัดเกรด |
|---|---|
| หางกางไม่ถึงมาตรฐาน | ลดคะแนนด้านฟอร์ม |
| หางเบี้ยว/เอียง | ลดคะแนนความสมมาตร |
| Anal ยาวหรือสั้นไม่สมดุล | ลดคะแนนสัดส่วน |
| Dorsal เล็กเกินไป | ภาพรวมไม่สมดุล |
| ก้านหางแตก/ผิดรูป | ลดคะแนนด้านครีบ |
4. มาตรฐาน Plakat
Plakat หรือ PK เป็นปลากัดครีบสั้น จุดเด่นคือความกระชับของครีบและลำตัว รวมถึงความคล่องตัวของปลา IBC แบ่ง Plakat ออกเป็นหลายกลุ่ม เช่น Traditional Plakat และ Show Plakat ดังนั้นการคัดเกรดควรระบุให้ชัดว่ากำลังประเมิน Plakat ประเภทใด
🐟 Traditional Plakat
ฟอร์มแบบดั้งเดิม ครีบสั้น แข็งแรง เน้นลักษณะโดยรวมและความสมส่วน
🏆 Show Plakat
พัฒนาฟอร์มเพื่อการประกวด มีความสมมาตรและรูปทรงครีบที่ชัดเจนมากขึ้น
จุดเด่น Plakat
- ครีบสั้นและสมส่วนกับลำตัว
- หางมีรูปทรงชัดเจน
- Dorsal และ anal ไม่ยาวจนทำให้เสียสมดุล
- ลำตัวแข็งแรง
- การกางครีบมีความสมมาตร
5. มาตรฐาน Crowntail
Crowntail หรือ CT มีเอกลักษณ์คือก้านครีบยื่นออกจากเนื้อครีบ เนื่องจากส่วน webbing ระหว่างก้านลดลง ทำให้เกิดลักษณะคล้ายมงกุฎหรือปลายแหลม
ตามมาตรฐาน IBC สำหรับ Crowntail ก้านครีบควรยื่นออกจาก webbing อย่างชัดเจน และมีความสม่ำเสมอของก้านและระยะห่างระหว่างก้าน
ระดับการลด Webbing
ระดับขั้นต่ำตามมาตรฐานบางประเภท
ลักษณะที่ต้องการมากขึ้น
ก้านควรมีความยาวและระยะห่างสม่ำเสมอ
สำหรับ Crowntail Plakat มาตรฐาน IBC ระบุการลด webbing อย่างน้อย 25% ในครีบที่ไม่ใช่ครีบคู่ และ 50% เป็นลักษณะที่เหมาะสม โดยก้านควรมีความยาวและระยะห่างสม่ำเสมอ
จุดบกพร่องของ Crowntail
- ก้านครีบไม่สม่ำเสมอ
- การลด webbing ไม่สม่ำเสมอ
- ปลายก้านหักหรือเสียหาย
- ครีบยับหรือเสียรูป
- รูปทรงรวมไม่สมดุล
6. จุดบกพร่องที่ควรตรวจทุกสาย
| หมวด | ตัวอย่างข้อบกพร่อง |
|---|---|
| ลำตัว | หลังคด ลำตัวผอม/ผิดรูป ท้องผิดปกติ |
| ครีบ | ครีบฉีก ขาด หุบ พับ หรือเสียรูป |
| หาง | เบี้ยว ก้านไม่สม่ำเสมอ ขอบไม่สมดุล |
| สมมาตร | ซ้าย-ขวาไม่สัมพันธ์กัน |
| สี | สีไม่ตรงเป้าหมาย สีด่างในสายที่ต้องการสีพื้นสม่ำเสมอ |
| ลวดลาย | Pattern ไม่สมดุลหรือไม่ตรงมาตรฐานของคลาส |
| สุขภาพ | โรค แผล ครีบเน่า หรือพฤติกรรมผิดปกติ |
7. แนวทางแบ่งเกรด A / B / C
ตารางต่อไปนี้เป็นระบบประเมินสำหรับใช้ในเว็บ/ตลาดซื้อขาย ไม่ใช่เกณฑ์เกรดอย่างเป็นทางการของ IBC
🥇 Grade A
- สุขภาพดีมาก
- ฟอร์มตรงสายชัดเจน
- สมมาตรดี
- ครีบ/หางสมบูรณ์
- สีและลวดลายโดดเด่น
- มีข้อบกพร่องน้อยมาก
🥈 Grade B
- สุขภาพดี
- ฟอร์มตรงสาย
- มีตำหนิเล็กน้อย
- สมมาตรอาจไม่สมบูรณ์
- สี/ลายยังดี
🥉 Grade C
- ยังเลี้ยงได้ปกติ
- มีตำหนิชัดเจน
- ฟอร์มยังไม่เด่น
- ครีบ/หางไม่สมมาตร
- เหมาะกับการเลี้ยงทั่วไปมากกว่าประกวด
8. ตัวอย่างระบบให้คะแนน 100 คะแนน
หากต้องการนำไปใช้กับเว็บไซต์ Betta-Hub สามารถกำหนดคะแนนกลางเพื่อให้การประเมินแต่ละตัวมีมาตรฐานเดียวกัน
| หัวข้อ | คะแนน | สิ่งที่ประเมิน |
|---|---|---|
| สุขภาพและสภาพปลา | 20 | แข็งแรง ครีบสมบูรณ์ ไม่มีโรค |
| โครงสร้างลำตัว | 15 | รูปร่าง สมส่วน ไม่มีความผิดรูป |
| ฟอร์มครีบ/หาง | 30 | ตรงตามประเภท Halfmoon / Plakat / Crowntail |
| ความสมมาตร | 15 | ซ้าย-ขวาและภาพรวมสมดุล |
| สีและลวดลาย | 15 | ความชัด ความสม่ำเสมอ และตรงตามเป้าหมาย |
| ความโดดเด่นโดยรวม | 5 | ความสวยและความประทับใจเมื่อมองรวม |
| รวม | 100 |
9. ตารางเปรียบเทียบ Halfmoon, Plakat และ Crowntail
| ประเภท | จุดเด่น | สิ่งที่ต้องดูเป็นพิเศษ |
|---|---|---|
| Halfmoon | ครีบยาว หางกางกว้าง | มุมหาง ความสมมาตร Dorsal/Anal/Caudal |
| Plakat | ครีบสั้น ลำตัวกระชับ | รูปทรงหาง ความสมดุล และสัดส่วนครีบ |
| Crowntail | ก้านครีบยื่น Webbing ลดลง | ความสม่ำเสมอของก้านและการลด Webbing |
10. ถ้าจะคัดเพื่อประกวด ต้องดูอะไรเพิ่ม?
การคัดปลาสำหรับประกวดควรใช้มาตรฐานของคลาสที่ปลาเข้าประกวดโดยตรง เพราะมาตรฐาน IBC แยกประเภทและคลาสของปลาอย่างละเอียด และมาตรฐานมีการปรับปรุงตามฤดูกาลประกวด
Form
รูปทรงและสัดส่วนต้องตรงกับมาตรฐาน
Finnage
ครีบและหางต้องสมบูรณ์และมีความสมมาตร
Color
สีและ Pattern ต้องตรงกับคลาส
11. Checklist ก่อนซื้อหรือคัดเกรด
❤️ สุขภาพ
- ☐ ว่ายน้ำปกติ
- ☐ กินอาหารดี
- ☐ ไม่มีโรค
- ☐ ไม่มีแผล
- ☐ ครีบไม่เน่า
🐟 โครงสร้าง
- ☐ ลำตัวสมส่วน
- ☐ หลังไม่คด
- ☐ ครีบติดสมดุล
- ☐ ไม่มีความผิดรูปชัดเจน
🪭 ฟอร์ม
- ☐ ตรงประเภท Halfmoon / Plakat / Crowntail
- ☐ หาง/ครีบสมบูรณ์
- ☐ ซ้าย-ขวาสมดุล
- ☐ ไม่มีครีบพับหรือฉีก
🎨 สีและลาย
- ☐ สีตรงตามที่ต้องการ
- ☐ สีสดและสม่ำเสมอ
- ☐ Pattern ชัด
- ☐ ไม่มีตำหนิที่รบกวนภาพรวม
12. สรุป
Halfmoon
เน้นหางกว้างใกล้ 180° และความสมมาตรของครีบ
Plakat
เน้นครีบสั้น ลำตัวกระชับ และฟอร์มสมดุล
Crowntail
เน้นก้านครีบยื่นและ Webbing ลดลงอย่างสม่ำเสมอ
“เกรดที่ดีไม่ได้เกิดจากสีสวยเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากสุขภาพ + โครงสร้าง + ฟอร์ม + ความสมมาตร + สีและลวดลาย”